Prawo odmowy zeznań
Kiedy świadek może odmówić zeznań i czym różni się to od odmowy odpowiedzi na pytanie.
W sprawie karnej świadek może w określonych sytuacjach odmówić składania zeznań albo uchylić się od odpowiedzi na konkretne pytanie. To różne uprawnienia. Najpierw trzeba ustalić, w jakim charakterze dana osoba jest wzywana i jaka relacja łączy ją z oskarżonym.
Osoba najbliższa.
Art. 182 Kodeksu postępowania karnego przewiduje prawo odmowy zeznań dla osoby najbliższej dla oskarżonego. Prawo to trwa również po ustaniu małżeństwa lub przysposobienia. Uprawnienie przysługuje także świadkowi, który w innej sprawie jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem.
Nie każda bliska znajomość oznacza status osoby najbliższej w rozumieniu prawa. Relację i jej znaczenie należy ocenić w konkretnej sprawie.
Znaczenie terminu.
Osoba uprawniona może oświadczyć, że korzysta z odmowy, nie później niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym. Przy skutecznym skorzystaniu z tego prawa poprzednio złożone zeznanie nie może służyć za dowód ani zostać odtworzone. Nie oznacza to wyłączenia wszystkich innych dowodów dotyczących sprawy.
Odmowa odpowiedzi.
Art. 183 § 1 k.p.k. pozwala uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli odpowiedź mogłaby narazić świadka lub osobę mu najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Nie jest to ogólne prawo do odmowy wszystkich zeznań z powodu stresu lub niechęci do udziału w sprawie.
Jak się przygotować?
Przeczytaj wezwanie i zachowaj kopertę. Zanotuj organ prowadzący sprawę, sygnaturę, termin oraz wskazaną rolę procesową. Zanim podejmiesz decyzję, wyjaśnij wątpliwości dotyczące pouczenia. Nie ignoruj wezwania tylko dlatego, że rozważasz odmowę zeznań.
Kancelaria w Opolu udziela pomocy w sprawach karnych. Podczas umawiania konsultacji wskaż termin przesłuchania.
Najczęstsze pytania.
Czy były małżonek może odmówić zeznań?
Tak, uprawnienie z art. 182 k.p.k. trwa mimo ustania małżeństwa. Nie należy utożsamiać tego z każdą zakończoną relacją nieformalną.
Czy mogę nie stawić się na wezwanie?
Prawo odmowy zeznań nie oznacza samo w sobie, że można zignorować wezwanie. Sposób postępowania trzeba ustalić zgodnie z jego treścią i pouczeniem.
Czy świadek i oskarżony mają te same prawa?
Nie. Świadek składa zeznania, a oskarżony wyjaśnienia. Oskarżony może odmówić składania wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania na zasadach art. 175 k.p.k.
Podstawa: Kodeks postępowania karnego, art. 175 i 182–186; oficjalne pouczenie o uprawnieniach świadka.
Czytaj dalej
Materiał ma charakter ogólny. Ocena konkretnej sprawy wymaga zapoznania się z dokumentami i jej okolicznościami.
Kancelaria w Opolu
Adwokat Łukasz Piekarczyk
Pomoc prawna dla osób prywatnych i przedsiębiorców. Omów swoją sytuację i dokumenty podczas indywidualnej konsultacji.
Więcej o kancelarii